Zenmeester Jezus 2
Zenmeester Jezus 3
Zenmeester Jezus 4
Tekst van het Thomas-evangelie

Kleine advertenties:


Ontwerp: www.shanra.nl

Ontwerp: www.shanra.nl

Pad naar dit artikel: Hoofdmenu > Spiritualiteit > Religies > Grensverleggend christendom > Zenmeester Jezus >

Een nieuwe aanpak

Bij een eerste vluchtige kennismaking lijkt de verzameling uitspraken in het Thomas-evangelie ongeordend. Onmiddellijk herken je een aantal parabels en kortere gezegden die je ook aantreft in de evangeliën van Marcus, Mattheüs of Lucas en, in mindere mate, in het evangelie van Johannes.
Omdat de context van een levensverhaal ontbreekt en ook Jezus geen duidelijk herkenbaar verhaal vertelt, lijkt de volgorde waarin de citaten staan willekeurig, hooguit gebaseerd op enkele trefwoorden die de ene uitspraak aan de andere koppelen.
De meeste studies van Thomas richten zich dan ook op afzonderlijke uitspraken en kijken niet naar het verband waarin ze door de schrijver geplaatst zijn. Wel wordt er door die onderzoekers uitgebreid aandacht besteed aan parallelle of verwante tekstfragmenten zoals die in de canonieke  ? 

Toelichting:

[-]

Door de kerk officieel goedgekeurde. evangeliën en in andere geschriften, Oude Testament, Kerkvaders en Apocriefen, te vinden zijn.
Door middel van dit zogenaamde diachronisch  ? 

Toelichting:

[-]

iets in de historische ontwikkeling bekijken. onderzoek wordt getracht de betekenis van de uitspraken te achterhalen.

Mijn aanpak staat hier haaks op. Ik heb getracht de woorden van Jezus te laten spreken vanuit de context waarin we ze aantreffen bij Thomas. Daarvoor heb ik enkele redenen.
In de eerste plaats heeft de schrijver ze in deze volgorde opgeschreven. Dat deze volgorde niet uniek is voor het bij Nag Hammadi gevonden Koptische exemplaar blijkt uit de fragmenten van de Griekse versies die eerder bij Oxyrhynchus werden opgegraven. Het betreft daarbij drie verschillende handschriften uit drie uiteenlopende perioden (respectievelijk uit de tweede helft van de 2e eeuw, de eerste helft en de tweede helft van de 3e eeuw).
Op één kleine uitzondering na is de volgorde van de uitspraken die we in deze handschriften aantreffen gelijk aan die in de Koptische versie. Het is geenszins uitgesloten dat de schrijver een bedoeling heeft gehad met de ordening van de uitspraken zoals wij die aantreffen, nog afgezien van de mogelijkheid dat Jezus zelf die bedoeling zou kunnen hebben gehad.

De tweede reden is naar mijn mening van groter gewicht. Al studerende op deze uitspraken ontstond er voor mij een duidelijke samenhang. De betekenis die de diverse logia aan mij onthulden werd vaak bepaald door de context waarin ze staan.
Als er voor mij, als lezer, duidelijke verbanden opvallen, is het niet vreemd om te veronderstellen dat ook de auteur een samenhang beoogd heeft. Ik heb dus gekozen voor een synchronische benadering van deze verzameling logia, een aanpak die mij gaandeweg dierbaar is geworden en die ik via dit boek wil delen met anderen.
Ondanks deze keuze heeft ook de strikt wetenschappelijke, diachronische aanpak mijn interesse. Ik heb me dan ook steeds op de hoogte gehouden van de discussies die de geleerden op dit gebied over het Thomas-evangelie gevoerd hebben en nog steeds voeren. Het internet biedt hiertoe veel mogelijkheden.

Zen

Een aantal van de uitspraken lijkt op het eerste gezicht nogal cryptisch en doet denken aan de koans uit de Zen-traditie: verhalen die absurd lijken en de zoeker dwingen om de verstandelijke benadering van de werkelijkheid op te geven. De parallellen met Zen gaan echter dieper. Als een echte Zenmeester is Jezus in dit evangelie wars van alle filosofische en theologische speculatie.
Bij elke vraag van de leerlingen in deze richting verwijst hij de vraagsteller onverbiddelijk terug naar zichzelf. Daarnaast wijst hij uitdrukkelijk op het belang van het leven in het 'hier en nu', één van de hoofdthema's in de Zen-leer. Om door te dringen in de betekenis van de op het eerste gezicht duistere uitspraken in het Thomas-evangelie is enerzijds mijn jarenlange Zen-training, maar anderzijds ook mijn bekendheid met de christelijke mystieken van betekenis geweest. De Zen heeft mij de ervaring geschonken die het mij mogelijk maakte uitspraken innerlijk te duiden, de mystieke schrijvers uit onze eigen traditie leerden mij een taal waarin deze ervaring tot uitdrukking kan worden gebracht.
Vooral voel ik mij verplicht aan de schrijver, hij is ons onbekend, die 'de wolk van niet-weten' geschreven heeft, een middeleeuws Engels werk over de weg naar binnen. Ik pretendeer overigens niet dè betekenis van het Thomas-evangelie te hebben ontsluierd. Het evangelie heeft mij betekenissen getoond die voor mijzelf zinvol zijn en in tegenstelling tot wat je er veelal over leest, vertoont het voor mij een samenhang als geheel en is het méér dan een losse verzameling uitspraken van Jezus.

Verder met dit artikel

Inleiding
Zenmeester Jezus 2
Zenmeester Jezus 3
Zenmeester Jezus 4
Tekst van het Thomas-evangelie

Een bijdrage van Jos Stollman. Jos Stollman heeft een mooie site waarop meer over zijn boek en over het Thomas-evangelie.

Omvallende dogma's
Zenmeester Jezus
Een cursus in wonderen