---

Dit is een bijdrage van Sydney Leijenhorst die de karate-school Ta Mo leidt.
De karate-school Ta Mo is gevestigd in Wageningen en beheert daar een eigen, sfeervolle oefenzaal (dojo). Hier kunnen de leden, voor een vaste prijs, meer dan drie keer in de week trainen onder deskundige leiding. Daarnaast is het voor gevorderden mogelijk om op eigen gelegenheid gebruik te maken van de oefenzaal.
Ta Mo is te bereiken onder telefoonnummer 0317 415 883 en per E-mail: tamo@wxs.nl
De site van Ta Mo is te vinden op http://home.wxs.nl/~tamo/

Klik opnieuw op de naam om te sluiten

---

Vrij vertaald betekent Qigong: ‘bekwamen in (de omgang met) levensenergie’.

Omdat er verschillende systemen zijn om Chinese klanken om te zetten in onze (romaanse) letters, wordt het soms wel eens anders geschreven. Bijvoorbeeld als chi kung.

Die systemen van omzetten van Chinese klanken in onze letters heten ‘transcriptie systemen’. Het transcriptie systeem dat vandaag de dag het meest gebruikt wordt is het Pin yin systeem.  Uitleg:
Dit werd in 1957 in de volksrepubliek China als officieel transcriptie systeem ingevoerd. Volgens dat Pinyin systeem schrijf je het als qigong. Volgens een ander, voorheen veel gebruikt transcriptie systeem, het Wade-Giles systeem, is het chi kung.

Er zijn nog meer transcriptiesystemen ontwikkeld, om nog maar niet te spreken van de vele Chinese dialecten waarin qigong ook nog anders wordt uitgesproken. Het hier gebruikte Pinyin systeem is gebaseerd op het ‘Mandarijns’, een soort algemeen beschaafd Chinees, hoewel Mandarijnen natuurlijk niet meer beschaafd zijn dan de andere volksgroepen van China.

Als ik ‘Qi’ lees, moet ik ‘Tsjie’ zeggen?

Qigong spreek je uit als ‘tsjie koeng’. Tja, het is wat vreemd. De meeste mensen die voor het eerst qigong lezen spreken het vervolgens uit als ‘kigong’, begrijpelijk maar fout.

De oorzaak van deze wat vreemde transcripties zijn te danken aan menselijk falen. Degenen die het systeem ontwikkeld hebben, hebben namelijk voor een deel naar het Russisch gekeken, in de veronderstelling dat het Russisch veel overeenkomsten vertoont met de westerse talen. Dat is natuurlijk niet zo en dus zitten er voor ons wat onverwachte wendingen in het Pinyin systeem.

Tonen, een zingende uitspraak

Het correct uitspreken van qigong is overigens een vak apart, want alle klanken in het Chinees worden uitgesproken met een bepaalde toonval. In het Mandarijn worden een viertal ‘toonvallen’ gebruikt. Een klank die van laag naar gaat, een klank die van hoog naar laag gaat, een hoge toon, en een klank die van hoog naar laag en weer omhoog gaat. In het Pinyin systeem wordt dat soms aangegeven met dito streepjes. Qigong, met toonmarkaties, schrijf je dan zo: qïgpng.

Het kan nog al wat uitmaken welke toon je gebruikt. Sï  betekent bijvoorbeeld ‘vier’ terwijl sî  ‘dood’ betekent. Wanneer je dus in de dierenwinkel in Beijing iets aanwijst en zegt dat je er vier wilt hebben, kan dat dus tot vreemde misverstanden leiden. Misschien wijst hij je wel de weg naar de slager. Soms kunnen twee verschillende woorden zelfs met dezelfde klank en toonval worden uitgesproken. Alleen door de rest van de zin en het gesprek kun je dan weten om welke van de twee het gaat.

Toen ik in 1988 in China was om qigong te leren, was ik dan ook heel blij met het zinnetje: ‘wo bu dong zhongguo hua’. Dat betekent namelijk: ‘ik begrijp geen Chinees’. Tot mijn grote opluchting begrepen ze dat altijd, ook al was ik nooit helemaal zeker over het melodietje.

Hoe schrijf je het?

Misschien wil je het helemaal niet weten, maar qigong schrijf je zo:  of zo: . De laatste schrijfwijze is de moderne, vereenvoudigde schrijfwijze. In de jaren vijftig heeft de regering van de Volksrepubliek China geprobeerd haar schrift te vereenvoudigen om het analfabetisme aan te pakken. Dat heeft er toe geleid dat veel ‘karakters’(schrifttekens) werden vervangen door karakters met minder en soms ook andere streepjes, hoekjes, enz.

In Japan wordt het ook wel eens zo geschreven: . Een deel van de Japanse schrijftaal is namelijk gebaseerd op het oude Chinese schrift. Overigens, spreekt men het in Japan uit als ‘ki’.

Zoals je misschien wist zijn de Chinese schrifttekens van oorsprong plaatjes. Nu is dat niet meer goed te herkennen, maar met wat coaching kun je soms toch nog iets herkennen van de oorspronkelijke beelden die men optekende.

Nou zullen de meeste lezers niet geïnteresseerd zijn in een cursus Chinese etymologie, maar de ontstaansgeschiedenis van het karakter ‘qi’ van qigong legt ook iets uit over het wezen van qigong. Daarom zal ik hieronder een korte schets geven van die ontstaansgeschiedenis van het schriftteken voor Qi.

Duizenden jaren geleden werd het concept Qi aangeduid met pictogrammen. Deze pictogrammen  Uitleg:
Een schriftteken dat eigenlijk een plaatje is van iets uit de werkelijkheid (buiten of binnen ons). Ook de plaatjes die je op een station of op het vliegveld ziet verbeelden de werkelijkheid heel compact.
zijn verbeeldingen van damp die opstijgt en in het laatste geval een wolk vormt.

Later kwamen versies zoals  en  in zwang. In deze latere versies zijn damp veroorzakende factoren toegevoegd, namelijk warmte in de vorm van vuur en zon . Deze karakters verbeelden de damp die vrijkomt van de vochtige aarde onder invloed van de warmte van de zon of de damp die vrij komt onder invloed van het vuur onder een pan met kokend water.

Uit het bovenstaande zien we dat het schriftteken voor Qi iets weergeeft van subtiele aard, wat (nog net wel) zichtbaar is maar niet tastbaar zoals een steen. Tevens betreft het iets dat ontstaat uit de wisselwerking van twee tegenpolen: water en vuur.

Zo'n 1300 jaar geleden maakte een nieuwe schrijfwijze opgang, namelijk: ,  waarin het pictogram voor vuur was vervangen door het pictogram voor rijst . Enerzijds verbeeldt dit karakter nog steeds, zij het indirect, de damp die vrijkomt onder invloed van vuur, zoals het geval is bij het koken van rijst. Anderzijds weerspiegelt het mogelijkerwijs het idee dat rijst een bron van Qi is voor het menselijk organisme. Net zo als bijvoorbeeld gewassen de warmtekracht van de zon, in combinatie met water, nodig hebben om te leven en te groeien, heeft de mens ook de krachten van water en vuur nodig om te eten en zo te kunnen leven en groeien.

Vandaag de dag, in het vereenvoudigde Chinese schrift, wordt qi geschreven als:  . Bijna hetzelfde dus weer als heel vroeger.