Op 21 november 2004 verschijnt Sasja's publicatie Sterk als de Dood, sterven en rouw in joods perspectief. Kost € 39,50 in de boekhandel. Tot 31 december 2004 voor € 34,50 bij Sasja te bestellen (inclusief verzending).

Kleine advertenties:


Ontwerp: www.shanra.nl

Ontwerp: www.shanra.nl

Pad naar dit artikel: Hoofdmenu > Spiritualiteit > Sterven en rouwverwerking >

Sterven en rouwen in het jodendom

Een bijdrage van Sasja Martel

1. De joodse visie op leven en dood

Leven en dood zijn in het jodendom geen twee aparte werelden, tenminste vanuit Gods visie. Het jodendom benadrukt dat de wereld van het leven die van de mens is. Wat er na de dood komt laat men over aan de zorg van de Allerhoogste. Aangezien de mens geschapen is naar Gods beeld en gelijkenis is de menselijke opdracht dan ook in Zijn sporen te gaan. Dit wordt concreet uitgedrukt in de zorg voor de naaste. Het schilderij 'De Zeven Werken van Barmhartigheid' probeert dit weer te geven. Dit is het menselijke aspect.
De joodse traditie spoort de mens aan menswaardig te leven, zoals God het voordeed (Imitatio Dei)

Zoals Hij de naakten kleedt (Adam en Eva: Gen.3:21), zul jij de naakten kleden. De Heilige-Hij-Zij Geprezen bezocht de zieken (Abraham na zijn besnijdenis: Gen.18:1); zo zul jij de zieken bezoeken. De Heilige-Hij-Zij-Geprezen troostte de rouwenden (Izaak na de dood van zijn vader: Gen.25:11), zo zul jij de rouwenden troosten. De Heilige-Hij-Zij-Geprezen begroef de doden (Mozes: Deut.34:6), zo zul jij de doden begraven.

Het goddelijke of Godgelijkende in de mens is de vrijheid van keuze tussen goed en kwaad. De vrije wil van de mens en niet een goddelijk bestuurd lot bepaalt de inhoud van het menselijke leven. De mens wikt en de mens beschikt. Tijdens ons leven worden we geacht ons leven te heiligen door het navolgen van wat er in de Tora geschreven staat. Met Tora wordt bedoeld niet alleen de eerste vijf boeken van de Bijbel, maar ook de uitleg hiervan (mondelinge Tora). Het uiteindelijke doel is dat niet alleen de mens tot zijn recht komt maar ook God. Heiligen en heiliging kunnen slechts gedurende het leven van een mens. Zodra de dood ingetreden is houdt deze opdracht op. De sfeer van de dood kan in zekere zin onrein genoemd worden. Dit heeft niets te maken met hygiëne, maar meer als staande tegenover de menselijke opdracht van heiliging. Zolang een mens ademt, leeft hij, is hij deel van het leven en behoort hij toe aan deze wereld. Daarom is het bijvoorbeeld verboden de begrafenis te regelen zolang de stervende nog leeft. Vooral zaken als een kist, doodsklederen of rouwkaart.
Volgens de Joodse traditie is een stervend mens (gosees) in alle opzichten een levende, met dezelfde rechten en plichten, ook in het uur van zijn dood. Zo kan een gosees zelfs nog een echtscheidingsbrief (get) aan zijn vrouw geven.

'Een beetje dood' of 'een beetje levend' kent men niet in de Joodse traditie. Zodra de dood is ingetreden bidt men dat de ziel van de overledene gebundeld mag worden in de bundel van het leven en rust mag vinden in Tuin van Eden. Vanuit Gods visie leeft elk rechtvaardig mens, ook al is hij gestorven. Zoals men de plicht heeft zo menswaardig mogelijk te leven zo respectvol probeert men om te gaan met het sterven.

Sasja Martel(1954) studeerde theologie aan de Universiteit van Amsterdam, judaica aan de Katholieke Theologische Hogeschool te Amsterdam en aan de Hebreeuwse Universiteit te Jeruzalem waar zij 10 jaar woonde. Zij is sinds 1976 free lance docente Jodendom en de relatie Jodendom - Christendom in Nederland en Duitsland. Is afgestudeerd op het onderwerp 'De joodse visie op sterven en rouwen', waarbij de met name de rol van de gemeenschap in het rouwproces van de enkeling werd onderzocht. Momenteel schrijft zij een boek over dit onderwerp dat eind 2003 zal uitkomen. Inschrijven op de intekenprijs is al mogelijk (ongeveer 25 euro) via haar email (sasjael@hotmail.com).Zij is modern orthodox en lid van de joodse gemeente te Amsterdam.