Kleine advertenties:


Ontwerp: www.shanra.nl

Ontwerp: www.shanra.nl

Pad naar dit artikel: Hoofdmenu > Spiritualiteit > Sterven en rouwverwerking > Sterven en rouwen in het jodendom >

De eerste week van rouw: de sjiva

Een bijdrage van Sasja Martel

Het rouwhuis is vóór het vertrek naar de begraafplaats in orde gebracht om een aantal mensen te herbergen tijdens die rouwweek. De begrafenisonderneming zorgt voor de lage rouwstoeltjes, waar de rouwenden in die week op zitten, en voor een dagelijks voldoende aantal mannen die het avondgebed en ochtendgebed zeggen. Ook zorgt de onderneming voor voldoende gebedenboeken en keppeltjes. Elke avond komen tientallen mensen naar het rouwhuis om de rouwenden te troosten met hun aanwezigheid, rond het gezamenlijk uitspreken van het avondgebed. Zij troosten de familie met woorden en bieden haar de zogenoemde 'maaltijd van herstel' aan, bestaande uit een ei en wat brood. Dit gebeurt tegenwoordig direct na de begrafenis. Deze materiële vorm van troost brengt het leven weer onder de aandacht van de rouwende, en toont de solidariteit van de gemeenschap.

Omdat de sjiva de meest intensieve fase van rouw is, biedt de traditie de rouwenden een strikt kader van verboden en verplichtingen. De verboden zijn vele, de verplichtingen miniem. Met de tijd worden de eerste miniem en de laatsten weer maximaal. De rouwtijd voor ouders beslaat een heel jaar, voor andere familieleden dertig dagen.
De rouwenden verblijven een week lang met elkaar in het rouwhuis en werken niet. Meestal hoeft men ook niet te koken. Men houdt zich niet bezig met die dingen die men normaliter in het dagelijkse leven wel doet: luxueus baden, strijken, kleren wassen, seksuele omgang, trouwen, naar feesten gaan et cetera.

Troost

Elke dag staat de deur open om de troostenden, die niet per se bekenden zijn, binnen te laten. De rouwenden staan centraal en hun emoties en behoeftes tellen. Zij hoeven niet op te staan om een bezoeker te begroeten en het initiatief om te praten ligt ook bij hen. Dit vergemakkelijkt een bezoek aan het rouwhuis. De gemeenschap treedt de rouwenden met een troostende houding tegemoet, wanneer deze op het dieptepunt van hun verdriet zijn. De elementen in deze troostrituelen van de gemeenschap zijn verbindend: de banden tussen de rouwende en de gemeenschap, die door deze crisis van weerskanten verzwakt zijn, worden hersteld, vernieuwd; het troosten is een 'rite de passage' waarin zowel de gemeenschap als de rouwende enkeling actief betrokken zijn. Het is in de eerste plaats het aanwezig-zijn van de gemeenschap die al vertroostend werkt. Wat zij al dan niet doet of zegt is niet het belangrijkste. Het gaat om echtheid, dat men zich aanwezig stelt, zichzelf toestaat vanuit de eigen zijnswijze in contact te treden met de ander. Geen dubbele bodem, geen verborgen agenda: zijn wie je lijkt te zijn.

Wij mensen doen een poging een medemens in nood te troosten en we weten nooit of het lukt. Het is een broos veld. Troost kan niet afgedwongen worden. Het is iets dat gebeurt in een relatie tussen mensen waar afstand en nabijheid elkaar liefdevol afwisselen. De ander mag de ander zijn in zijn nood en verdriet en degene die nabij komt beschermt hem hierin ook. Alleen zo is er een kans op troost, omdat de ander zich veilig en geborgen voelt en zichzelf kan zijn. Het is een belangeloze liefde die hij ervaart in de aanwezigheid van de ander. Vandaar dat troosten ook wel een messiaanse taak wordt genoemd. Het is een van de meest moeilijke van de menselijke opdracht.

Door deze gang van zaken worden nabestaanden geholpen om het verlies in fasen te verwerken en kunnen zij geleidelijk terugkeren naar het dagelijkse leven met zijn verplichtingen in de gemeenschap. Het is een eerste stap op weg naar herstel, waarin de gemeenschap de rouwende voortdurend bijstaat.