Sterven en rouwen in het jodendom
Recht om te leven en te sterven
Euthanasie
Het sterven
Na het sterven
Voor de begrafenis
de Chevre Kaddiesja
Reiniging, kleding, kisting
De begrafenis
Crematie en balseming
De eerste week van rouw
Hoe verder?

Kleine advertenties:


Ontwerp: www.shanra.nl

Ontwerp: www.shanra.nl

Pad naar dit artikel: Hoofdmenu > Spiritualiteit > Sterven en rouwverwerking > Sterven en rouwen in het jodendom >

Het sterven

Een bijdrage van Sasja Martel

Men ervaart het als een voorrecht aanwezig te zijn bij het sterven. Wanneer de toestand kritiek wordt en het moment van sterven dichterbij komt, draagt de familie of een ander er zorg voor dat de stervende zijn zonden belijdt in de vorm van een gebed (widdoej).
Als alles erop wijst dat het leven ten einde loopt zegt men de 'joodse geloofsbelijdenis', Sjeimes genoemd: 'Hoor Israel de Heer is onze God de Heer is één'. Men probeert het uitspreken van het woord 'één' (echad) te laten samenvallen met het moment van sterven omdat de eenwording van Gods Naam in deze wereld de uiteindelijke opdracht en bestemming is van deze schepping. Indien mogelijk zegt men eerst Jigdal, een verheerlijking en lofprijzing van de levende God, die de doden zal doen herleven in de volheid van Zijn genade. Hierna spreekt men het dagelijks uitgesproken of gezongen gebed Adon Olam ('Heer der Wereld') uit, waarin de mens zijn vertrouwen toont in God, de levende Verlosser, in Wiens Hand de mens zijn ziel legt bij het slapen, en zijn angst trotseert.
Zodra de stervende de laatste adem uitblaast reciteert men uit het Alenoegebed: 'De Eeuwige zal Koning zijn over de hele wereld - op die dag zal de Eeuwige één zijn en Zijn Naam één'. Hierna: 'Hoor Israel, de Eeuwige is onze God, de Eeuwige is één'. Na het overlijden wordt Ps. 91 uitgesproken.
Vroeger scheurde men zijn bovenkleed direct na het overlijden, 'op het uur van de hitte', als teken van verscheurdheid. Tegenwoordig doet men dit vlak voor de begrafenis, omdat niet iedereen precies weet hoe deze rituele scheur gemaakt wordt.

Het sluiten van de ogen

Pas nadat de ziel is uitgegaan mag men de ogen en de mond van de overledene sluiten. Dit wordt traditioneel gedaan door de kinderen, gebaseerd op wat er in Genesis 46:4 aan vader Jakob beloofd wordt:
Jozef zal zijn hand op jouw ogen leggen

Dit betekende dat Jakob in vrede kon heengaan omdat zijn leven gecontinueerd zou worden in dat van Jozef.
Het sluiten van iemands ogen is de acceptatie van het pijnlijke feit dat de geliefde overleden is. Ogen worden ook de spiegel van de ziel genoemd en daarom verdwijnt met het uitgaan van de ziel ook de glans uit de ogen van de overledene. De glans is uit iemands leven.

Aarde uit Israel

Naast het sluiten van de ogen strooit men ook wat aarde uit Israël over de overledene heen. Het zijn rituelen die de continuïteit aangeven. De wereld is van nu af aan verzegeld en toegesloten maar de kinderen zullen de betekenis van de overledene in deze wereld gedenken.

Zodra de dood is vastgesteld door een arts wordt de Joodse Begrafenisonderneming (chewre Kadiesja) zo snel mogelijk op de hoogte gesteld.

Inleiding
Recht om te leven en te sterven
Euthanasie
Het sterven
Na het sterven
Voor de begrafenis
de Chevre Kaddiesja
Reiniging, kleding, kisting
De begrafenis
Crematie en balseming
De eerste week van rouw
Hoe verder?

Over (re) incarnaties

Sasja Martel(1954) studeerde theologie aan de Universiteit van Amsterdam, judaica aan de Katholieke Theologische Hogeschool te Amsterdam en aan de Hebreeuwse Universiteit te Jeruzalem waar zij 10 jaar woonde. Zij is sinds 1976 free lance docente Jodendom en de relatie Jodendom - Christendom in Nederland en Duitsland. Is afgestudeerd op het onderwerp 'De joodse visie op sterven en rouwen', waarbij de met name de rol van de gemeenschap in het rouwproces van de enkeling werd onderzocht. Momenteel schrijft zij een boek over dit onderwerp dat eind 2003 zal uitkomen. Inschrijven op de intekenprijs is al mogelijk (ongeveer 25 euro) via haar email (sasjael@hotmail.com). Zij is modern orthodox en lid van de joodse gemeente te Amsterdam en initiator van het in oprichting zijnde joodse hospice Immanuel te Amstelveen.