Sterven en rouwen in het jodendom
Recht om te leven en te sterven
Euthanasie
Het sterven
Na het sterven
Voor de begrafenis
de Chevre Kaddiesja
Reiniging, kleding, kisting
De begrafenis
Crematie en balseming
De eerste week van rouw
Hoe verder?

Kleine advertenties:

Pad naar dit artikel: Hoofdmenu > Spiritualiteit > Sterven en rouwverwerking > Sterven en rouwen in het jodendom >

De begrafenis

Een bijdrage van Sasja Martel

Het is een positief gebod om de zieken te bezoeken, om de rouwenden te troosten, om de dode uit te dragen, om de bruid binnen te halen, en om de bezoekers te begeleiden. Ook om zich bezig te houden met alles wat nodig is voor de begrafenis; evenzo om de bruid en de bruidegom te verblijden. En om hen te helpen bij alles wat zij nodig hebben. Dit zijn de daden van verbondenheid waarvoor geen maat is. Hoewel al deze geboden van de rabbijnen zijn (de rabbanan), vallen ze impliciet onder het gebod "je zult je naaste liefhebben als jezelf" (Lev.19:18)

Het "begraven van de dode" is volgens de joodse filosoof Maimonides a.h.w. een bijbels gebod, omdat het hoort bij het bijbelse gebod tot naastenliefde. Het is volgens de Misjna ook een van die geboden waarvoor men zowel in deze als de Komende Wereld voor "beloond" wordt. Een joodse begrafenis moet zo snel mogelijk, na de door de Nederlandse wet verplichte 36 uur, plaatsvinden, tenzij het sabbat of een feestdag is.
In het geval dat de familieleden de wens van de overledene om gecremeerd te worden toch moeten uitvoeren dan kunnen zij, volgens sommigen, wel naar het crematorium gaan, niet 'uit respect voor de dode', maar 'uit respect voor de levenden'. Dit betekent dat zij geen kaddiesj zeggen, maar wel getroost worden door de gemeenschap. De familie zit geen sjiva voor de overledene. Er is geen periode van aninoet en aveloet voor hen.

Bij het begraven is respect voor de overledene het uitgangspunt. In tegenstelling tot de Nederlandse cultuur, waar vaak rekening wordt gehouden met wat de nabestaanden willen of emotioneel aankunnen, vindt de joodse begrafenis zo snel mogelijk plaats. Zo snel dat rouwkaarten versturen vaak geen zin heeft. Ook al kent men de overledene niet persoonlijk, men gaat over het algemeen toch naar een begrafenis, omdat het als een religieuze verplichting wordt gezien.
Na een rouwrede in de aula, waarin de overledene geprezen wordt en zijn dood betreurd (hespeed genoemd), dragen of rijden familie en bekenden de baar of de kist naar het graf dat kort voor de begrafenis gegraven is. De familieleden, volgens de traditie de hoofdverantwoordelijken voor de begrafenis, laten de kist zakken en scheppen als eersten wat zand en gooien dit op de kist.
Daarna wordt de schep teruggezet, en niet aan elkaar doorgegeven, om niet de indruk te wekken dat er haast bij is. Het scheppen, uitgevoerd door alle (bij orthodoxen mannelijke) aanwezigen en gaat door tot het gehele graf gevuld is met aarde. Bloemen zijn niet gebruikelijk maar niet verboden. In Nederland wordt de rouwende familie direct na de begrafenis getroost door de aanwezigen. Niet alleen woorden, maar ook een symbolische, doch echte maaltijd (meestal een stuk brood met een ei) zijn een eerste schrille stap terug in de werkelijkheid. Hierna gaat de directe familie naar het rouwhuis voor de sjiva.

Inleiding
Recht om te leven en te sterven
Euthanasie
Het sterven
Na het sterven
Voor de begrafenis
de Chevre Kaddiesja
Reiniging, kleding, kisting
De begrafenis
Crematie en balseming
De eerste week van rouw
Hoe verder?

Over (re) incarnaties

Sasja Martel(1954) studeerde theologie aan de Universiteit van Amsterdam, judaica aan de Katholieke Theologische Hogeschool te Amsterdam en aan de Hebreeuwse Universiteit te Jeruzalem waar zij 10 jaar woonde. Zij is sinds 1976 free lance docente Jodendom en de relatie Jodendom - Christendom in Nederland en Duitsland. Is afgestudeerd op het onderwerp 'De joodse visie op sterven en rouwen', waarbij de met name de rol van de gemeenschap in het rouwproces van de enkeling werd onderzocht. Momenteel schrijft zij een boek over dit onderwerp dat eind 2003 zal uitkomen. Inschrijven op de intekenprijs is al mogelijk (ongeveer 25 euro) via haar email (sasjael@hotmail.com). Zij is modern orthodox en lid van de joodse gemeente te Amsterdam en initiator van het in oprichting zijnde joodse hospice Immanuel te Amstelveen.